Chagas

Via insecten (vectoroverdracht) 
De ziekte van Chagas wordt overgebracht door een insect dat leeft in scheuren in muren en daken van huizen, of in bouwwerken in de buurt, zoals kippenhokken, schuurtjes of opslagplaatsen. Deze zogeheten triatomeeënkevers – of "kissing bugs" – komen 's nachts tevoorschijn om zich te voeden met bloed. Tijdens het bijten laten ze uitwerpselen of urine  

achter die de parasiet Trypanosoma cruzi bevatten. De ziekte wordt overgedragen wanneer deze in contact komt met wondjes of slijmvliezen. 

Via voedsel 
Chagas kan ook worden overgedragen via besmet voedsel of drank – bijvoorbeeld wanneer dit in aanraking komt met uitwerpselen van geïnfecteerde insecten. Deze vorm van overdracht kan zelfs epidemieën veroorzaken. 

Via bloed of van moeder op kind 
De ziekte kan ook worden overgedragen via bloedtransfusies of van moeder op kind tijdens de zwangerschap. 

Miljoenen mensen worden nooit gediagnosticeerd of behandeld, omdat de symptomen vaak jarenlang onopgemerkt blijven. Bovendien is de diagnose lastig: het vereist meerdere bloedtesten. 

Ongeveer 20 tot 30% van de geïnfecteerden ontwikkelt uiteindelijk een chronische vorm van de ziekte, die ernstige schade kan aanrichten aan het hart, de slokdarm of de dikke darm. Dit kan de levensverwachting met gemiddeld tien jaar verlagen. 
 

De ziekte kent twee fasen: een acute en een chronische fase. Beide zijn moeilijk te herkennen. 

Acute fase 
De acute fase duurt ongeveer twee maanden. Symptomen zijn meestal mild en aspecifiek, zoals vermoeidheid, koorts, spierpijn of braken. Hoewel het bloed in deze fase veel parasieten bevat, merken de meeste mensen nauwelijks dat ze ziek zijn. 

Soms treden er wel duidelijke symptomen op, zoals een lokale huidlaesie of zwelling van een ooglid na een beet. 

Chronische fase 
Na de acute fase verdwijnt de ziekte vaak tijdelijk uit beeld. Maar jaren later ontwikkelt 20 tot 30% van de patiënten alsnog ernstige chronische klachten, zoals hartproblemen, hartritmestoornissen, spijsverteringsstoornissen, constipatie en slikproblemen. De schade aan organen is dan vaak onomkeerbaar. 

De diagnose van de ziekte van Chagas is ingewikkeld. Artsen moeten twee of drie bloedonderzoeken uitvoeren om vast te stellen of de patiënt met de parasiet is besmet, en vaak zijn deze onderzoeken ontoereikend, duur en schaars.

Artsen zonder Grenzen heeft opgeroepen tot de ontwikkeling van nieuwe diagnostische tests.

Ondanks het grote aantal patiënten zijn er momenteel slechts twee beschikbare medicijnen tegen Chagas: benznidazol en nifurtimox. Beide werden ruim 40 jaar geleden ontwikkeld, zonder specifieke focus op Chagas. 

Hoewel deze middelen doeltreffend zijn bij pasgeborenen en jonge kinderen, is de effectiviteit bij adolescenten en volwassenen slechts 60 tot 70%. De behandeling duurt één tot twee maanden, is belastend voor het lichaam, en kan vervelende bijwerkingen hebben. 

Er is geen test beschikbaar om te controleren of de behandeling succesvol was. Bovendien werkt ze niet bij alle parasietenstammen, en niet bij patiënten in de chronische fase. Ook zijn er geen geschikte behandelingen voor jonge kinderen of zwangere vrouwen. 

Kortom: de huidige medicijnen zijn verouderd, vaak ondoeltreffend, en slecht toegankelijk.